درباره منظومه شمسی بیشتر بدانید

مشخصات کلی منظومه شمسی

  • سیاره: ۸
  • سیاره کوتوله: ۵
  • قمر: بیش از ۲۰۰
  • سیارک: ۱,۰۷۹,۶۲۵
  • دنباله دار: ۳,۷۲۱

بررسی اجمالی

چرا آن را سولار سیستم “Solar System” صدا می کنند؟

سیستم های سیاره ای بسیاری مانند مال ما در جهان وجود دارند که در آن سیارات به دور یک ستاره میزبان می چرخند. در زبان لاتین به خورشید سول solis می گویند و به خاطر اینکه ستاره میزبان منظومه ما خورشید یا سول است پس آن را منظومه شمسی یا سولار سیستم صدا می کنند.

سیستم سیاره ای ما در بازوی مارپیچی بیرونی کهکشان راه شیری قرار دارد و از ستاره خورشید و همه چیزهایی است که توسط گرانش به آن به دورش می چرخند، یعنی سیارات عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون، سیارات کوتوله مانند پلوتو، ده ها ماه و میلیون ها سیارک، دنباله دارها و شهاب سنگ ها تشکیل شده است. به علاوه دانشمندان فراتر از قلمرو منظومه شمسی ما هزاران سیستم سیاره ای دیگر را کشف کرده اند که در مدار کهکشان راه شیری به دور ستاره های دیگر می چرخند.

۱۰ نکته ای که باید در مورد منظومه شمسی بدانید

۱
یکی از میلیارد ها
منظومه شمسی ما از یک ستاره، هشت سیاره و اجسام کوچک بی شماری مانند سیارات کوتوله، سیارک ها و ستاره های دنباله دار تشکیل شده است.
۲
مرا در بازوی صورت فلکی اوریون ملاقات کن
منظومه شمسی ما با سرعت ۸۲۸۰۰۰ کیلومتر در ساعت به دور مرکز کهکشان راه شیری می چرخد و ما در یکی از چهار بازوی مارپیچی کهکشان نشسته ایم.
۳
یک دور طولانی
منظومه شمسی ما حدود ۲۳۰ میلیون سال طول می کشد تا بتواند یک بار کامل به دور مرکز کهکشان بچرخد.
۴
چرخش در فضا
سه شکل کهکشان در عالم وجود دارد: بیضوی، مارپیچی و نامنظم و کهکشان راه شیری یک کهکشان مارپیچی است.
۵
فضای خوب
منظومه شمسی ما منطقه ای از فضا است که جو مشخصی ندارد. اما محوطه آن شامل بسیاری از جهان ها از جمله زمین می شود.
۶
قمرهای زیاد
سیارات منظومه شمسی ما و حتی برخی سیارک ها بیش از ۱۵۰ قمر در مدار خود دارند.
۷
جهان های حلقه ای
چهار سیاره غول پیکر و حداقل یک سیارک رد منظومه شمسی به دور مدار خود حلقه دارند اما هیچ کدام به اندازه حلقه های زحل تماشایی نیستند.
۸
ترک گهواره
بیش از ۳۰۰ فضاپیمای رباتیک، زمین را به سمت مقاصدی فراتر ترک کرده اند از جمله ۲۴ فضانورد که به دور ماه پرواز کردند.
۹
زندگی همانطور است که می دانیم
منظومه شمسی ما تنها سیستمی است که از زندگی پشتیبانی می کند و ما تا به امروز فقط از زندگی روی زمین خبر داریم اما دانشمندان بیصبرانه در سراسر کیهان به دنبال آن هستند.
۱۰
ربات های بسیار دور
ویجر ۱ ناسا تنها سفینه ای است که تاکنون از منظومه شمسی خارج شده و در نهایت چهار فضاپیمای دیگر هم در آینده به فضای بین ستاره ای وارد خواهند شد.

سوالات متداول: کدام فضاپیماها به فضای بین ستاره ای هدایت شده اند؟

تاکنون پنج فضاپیما به سرعت کافی برای عبور از مرزهای منظومه شمسی رسیده اند و دو تا از آنها پس از چندین دهه سفر در فضا به محوطه کشف نشده بین ستاره ها رسیدند.

  • ویجر ۱ در سال ۲۰۱۲ بین ستاره ای شد و ویجر ۲ نیز در سال ۲۰۱۸ به آن پیوست. هر دو فضاپیما در سال ۱۹۷۷ پرتاب شدند و هنوز با زمین در ارتباط هستند.
  • فضاپیمای New Horizons ناسا که در حال حاضر در یک منطقه یخی فراتر از نپتون به نام کمربند کویپر مشغول کاوش است سرانجام منظومه شمسی ما را ترک خواهد کرد.
  • پایونیر ۱۰ و پایونیر ۱۱ نیز در نهایت خیلی آرام به میان ستارگان سفر خواهند کرد. این فضاپیماها دهه های قبل منابع تغذیه خود را مصرف کرد.

بروزرسانی صفحه در: ۱۷ فوریه ۲۰۲۱

بررسی دقیق

فراتر از منظومه شمسی ما تعداد بیشتری سیاره در آسمان شب وجود دارند. تاکنون هزاران سامانه سیاره ای کشف شده اندکه در مدار راه شیری به دور ستارگان خود می چرخند و در هر زمان تعداد این سیارات بیشتر هم می شوند. تصور می شود که بیشتر از صدها میلیارد ستاره در کهکشان ما برای خودشان سیاراتی دارند و کهکشان راه شیری شاید یکی از ۱۰۰ میلیارد کهکشان جهان است.

در حالی که سیاره ما از برخی جهات فقط یک ذره کوچک در کیهان گسترده است، اما موارد مشابه زیادی برای ما وجود دارند. به نظر می رسد که ما در جهانی پر از سیارات متنوع با شبکه ای از ستارگان بی شمار زندگی می کنیمی که شاید بعضی از آنها درون خود میزبان زندگی باشند.

ابعاد و فاصله

منظومه شمسی ما بسیار فراتر از هشت سیاره ای است که به دور خورشید می چرخند. منظومه شمسی همچنین شامل کمربند کوئیپر است که در مدار نپتون قرار دارد. حلقه ای از اجسام یخی که به ندرت اشغال شده و تقریباً همه اجرام داخل آن بسیار کوچک هستند و از میان آنها محبوترین و شناخته شده ترین جرم، سیاره کوتوله پلوتو است.

تصویری از پلوتو که توسط تصویربردار دوربرد (LORRI) فضاپیمای نیوهورایزن ناسا با ۷۶۸۰۰۰ کیلومتر فاصله از سطح در ۱۳ جولای ۲۰۱۵ گرفته شد.

فراتر از حاشیه کمربند کویپر، ابر اورت قرار دارد. پوسته ای کروی و غول پیکر که منظومه شمسی ما را احاطه کرده و هرگز به طور مستقیم مشاهده نشده است، اما وجود آن براساس مدلهای ریاضی و مشاهدات دنباله دارهایی که احتمالاً از آنجا منشا می گیرند پیش بینی شده است.

ابر اورت از تکه یخهای زباله های فضایی به اندازه یک کوه و گاهی بزرگتر از آن ساخته شده و تا فاصله ۱.۶ سال نوری از خورشید ما ادامه دارد. یعنی دقیقا از ۵۰۰۰ واحد نجومی تا ۱۰۰۰۰۰ واحد نجومی گسترش پیدا کرده و این اعداد مرز نفوذ گرانش خورشید را تا جایی که اجرام در حال چرخش می توانند برگردند و به خورشید نزدیک شوند نشان می دهند.

یک واحد نجومی (یا AU) معرف فاصله خورشید تا زمین یا حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر است.

اما هلیوسفر خورشید کاملاً تا آنجا گسترش نمی یابد. هلیوسفر حبابی است که توسط بادهای خورشیدی ایجاد می شود. جریانی از گازهای باردار الکتریکی که از هر جهت به بیرون از خورشید می وزند.

به مرزی که باد خورشیدی با فشار گازهای بین ستاره ای کند می شود، شوک خاتمه می گویند. این اتفاق بین ۸۰ تا ۱۰۰ واحد نجومی در اطراف خورشید رخ می دهد.

دو فضاپیمای ناسا که در سال ۱۹۷۷ به فضا پرتاب شدند، از شوک خاتمه عبور کرده اند: وویجر ۱ در ۲۰۰۴ و ویجر ۲ در سال ۲۰۰۷. اما هزاران سال طول می کشد تا دو ویجر از ابر اورت خارج شوند.

شکل گیری

منظومه شمسی ما حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش از یک ابر متراکم گاز و گرد و غبار بین ستاره ای شکل گرفته است. این ابر احتمالاً به دلیل شوک یک ستاره در حال انفجار در همان نزدیکی موسوم به ابرنواختر روی هم فرو ریخت و سحابی خورشیدی را تشکیل داد که یک دیسک چرخان از مواد مختلف بود.

گرانش در مرکز این دیسک، مواد بیشتری را به داخل می کشاند. سرانجام فشار در هسته آنقدر زیاد شد که اتمهای هیدروژن شروع به ترکیب و تشکیل هلیوم کردند و مقدار بسیار زیادی انرژی آزاد شد. با این کار خورشید ما متولد شد و در نهایت بیش از ۹۹ درصد از مواد موجود را جمع کرد.

از طرف دیگر مواد دورتر تاز مرکز دیسک نیز به سمت یکدیگر کشیده می شدند. این توده ها بر روی یکدیگر ریختند و اجسام بزرگتر و بزرگتری را تشکیل مدادند. برخی از آنها به اندازه کافی بزرگ شدند که نیروی جاذبه آنها را به شکل کروی در آورد تا تبدیل به سیارات، سیارات کوتوله و قمرهای بزرگ شوند و در موارد دیگر که امکان شکل گیری سیارات فراهم نشد، کمربند های سیارکی از قطعات و قسمتهایی از منظومه شمسی اولیه که هرگز نمی توانستند به طور کامل در یک سیاره جمع شوند ساخته شدند. سایر قطعات باقیمانده کوچکتر در منظومه هم تبدیل به سیارک، دنباله دار ، شهاب سنگ و قمرهای کوچک و نامنظم شدند.

ساختار

نظم و ترتیب سیارات و سایر اجرام موجود در منظومه شمسی ما به دلیل ساختار کلی منظومه است. در دوران های اولیه فقط مواد سنگی می توانستند در برابر گرمای مجاوت با خورشید مقاومت کنند. به همین دلیل، چهار سیاره اول یعنی عطارد، زهره، زمین و مریخ دارای سطح سنگی و سفت هستند.

در همین حال، مواد یخی، مایعات یا گازهای سرگردان در مناطق خارجی منظومه شمسی مستقر شدند و نیروی جاذبه، این مواد را به هم نزدیک کرد و آنجاست که غول های گازی مشتری و زحل و غول های یخی اورانوس و نپتون را شکل گرفتند.

امکان حیات

منظومه شمسی ما تنها مکان شناخته شده ای است که میزبان حیات است، اما هرچه بیشتر کاوش کنیم پتانسیل زندگی را در مکان های بیشتری پیدا می کنیم. برای نمونه در منظومه شمسی خودمان قمر مشتری “اروپا” و قمر زحل “انسلادوس” دارای اقیانوس های آب شور در زیر پوسته های یخ زده و ضخیم خود هستند.

قمرها

بیش از ۱۵۰ قمر شناخته شده در منظومه شمسی ما وجود دارد و چندین قمردیگر نیز در انتظار تأیید کشف هستند. از میان هشت سیاره، عطارد و ناهید تنها سیاره هایی هستند که قمر ندارند و سیارات غول پیکر بیشترین تعداد قمر را از آن خود کرده اند. مشتری و زحل مدتهاست که تاریخ منظومه شمسی را در دل خود پنهان کرده اند و از برخی جهات، تعداد قمرهای اطراف این جهان ها آنها را شبیه به نسخه های کوچک شده از منظومه شمسی می کند. پلوتو، با ابعادی کوچکتر از ماه خودمان، پنج قمر در مدار خود دارد، از جمله شارون که قمری بسیار بزرگ است و با گردش به دو جرم مادر آن را به لرزه می اندازد. حتی سیارک های کوچک نیز می توانند قمر داشته باشند. در سال ۲۰۱۷، دانشمندان دریافتند کهسیارک ۳۱۲۲ فلورانس دارای دو قمر کوچک است.

این شش تصویر رنگی با زاویه باریک اولین تصویر از منظومه شمسی است که توسط ویجر ۱ و درحالی که بیش از ۴ میلیارد مایل از زمین فاصله داشت گرفته شده.

بروزرسانی صفحه در: ۱۹ دسامبر ۲۰۱۹

کاوش

انسان ها از هزاران سال پیش، منظومه شمسی را مورد مطالعه قرار داده اند، اما فقط در چند قرن گذشته موفق به درک صحیح از سازوکار آن شده اند. دوران اکتشاف رباتیک و فرستادن فضاپیمای بدون سرنشین به خارج از زمین به عنوان چشم و گوش ما در فضا فقط کمی بیشتر از ۵۵ سال قدمت دارد. ناوگان ربات های فضایی ما در حال حاضر در فضای بیکران هستند و به جستجو در خورشید تا سیارات دوردست می پردازند که به دور ستاره های دور می چرخند.

۱۵۴۳

دید تازه

نیکولاس کوپرنیک نظریه هلیوسنتریسم خود را منتشر می کند، مدلی که خورشید را در مرکز جهان شناخته شده قرار می دهد و سیارات در مدارهای اطراف آن می چرخند.

۱۶۰۹ – ۱۶۱۹

قوانین جدید

در حالی که کوپرنیک چرخش سیارات به دور خورشید را به درستی مشاهده کرد، این کپلر بود که مدارهای آنها را به درستی تعریف کرد. کپلر برای اولین بار حرکت سیارات به دور خورشید را در سه قانون حرکت سیاره ای توصیف کرد.

۱۶۱۰

تغییر بازی

وقتی گالیله اختراع جدیدی به نام تلسکوپ را به سمت مشتری نشانه گرفت، کشف حیرت انگیزی را انجام داد. این سیاره چهار “ستاره” پیرامون خود داشت. در طی چند روز، گالیله فهمید که این “ستاره ها” در واقع قمرهایی هستند که به دور مشتری می چرخند و این اولین اثبات نظریه کوپرنیک بود یعنی، سیاره ها به دور خورشید می چرخند و زمین مرکز جهان نیست.

۱۷۰۵

تکرار بازدید

ادموند هالی با محاسبات ریاضی شباهت های مداری در دنباله دارهای مشاهده شده در سالهای ۱۴۵۶، ۱۵۳۱، ۱۶۰۷ و ۱۶۸۲ را تشخیث داد و با موفقیت بازگشت همان دنباله دار را در سال ۱۷۵۸ را پیش بینی کرد. این دنباله دار در سال ۲۰۶۱ به منظومه شمسی بازمی گردد.

۱۷۸۱

سیاره جورج

ویلیام هرشل با استفاده از تلسکوپ ابعاد منظومه شمسی را گسترش داد و موفق به کشقیک سیاره جدید شد. نام پیشنهادی وی برای هفتمین سیاره، “Georgium Sidus” بود اما بعدها نام این سیاره غول پیکر به نام اورانوس، خدای آسمان یونان تغییر کرد..

۱۸۰۱

ابتدای کمربند

جوزپه پیازی، در حالی که در جستجوی یک ستاره بود، سرس یا همان بزرگترین جرم در کمربند سیارک اصلی بین مریخ و مشتری را کشف کرد. او ابتدا معتقد بود که یک دنباله دار را کشف کرده، اما با کمک ستاره شناسان دیگر شواهد کافی جمع آوری کرد تا آن را سیاره بنامد. سرس بعداً به عنوان یک سیارک طبقه بندی شد و اکنون به دلیل اینکه بسیار متفاوت از صدها هزار سیارک شناخته شده دیگر است، یک سیاره کوتوله نامیده می شود.

۱۸۴۶

پیشرفت ریاضیات

ورنیر، با مشاهدات تایید شده توسط جان گاله، وجود یک سیاره جدید یعنی نپتون را پیش بینی کرد و منظومه شمسی شناخته شده را گسترش داد.

۱۹۳۰

جهان های دور

کلاید تومبو با جستجو در عکس های فضایی، توانست فراتر از نپتون عضوی جدید از منظومه شمسی را کشف کند که در ابتدا به عنوان یک سیاره طبقه بندی می شد و اکنون یک سیاره کوتوله محسوب می شود.

۱۹۷۷

دورتر رفتن

اولین فضاپیماهای دوقلوی ناسا، ویجر ۱ و ویجر ۲ در یک تور حماسی از منظومه شمسی خارج می شود. این مأموریت از فضاپیمای دوقلو برای بهره گیری از آرایش هندسی منظومه که هر ۱۷۵ سال یکبار روخ می دهد برای بازدید از سیارات بیرونی استفاده کرده است که به آنها امکان بازدید از مشتری، زحل، اورانوس و نپتون را می دهد. این روش همچنین به هر دو فضاپیما به قدری شتاب داد تا بتوانند از منظومه شمسی خارج شود.

۲۰۰۴

روی لبه

دو فضاپیمای ویجر ناسا به طور جداگانه شروع به کاوش در منطقه متلاطمی از فضا می کنند که به عنوان هلیوشیت یا پوسته خارجی حباب ذرات باردار در اطراف خورشید ما شناخته می شود. پس از ۳۳ سال سفر، دو فضاپیمای ویجر به زودی به فضای بین ستاره ای یعنی فضای بین ستاره ها خواهند رسید.

۲۰۱۲

به سوی ستاره ها

فضاپیمای ویجر ۱ ناسا رسماً اولین شی ساخته شده توسط بشر است که وارد فضای بین ستاره ای می شود. این کاوشگر ۳۶ ساله با خورشید ما حدود ۱۹ میلیارد کیلومتر فاصله دارد.

ماموریت ها

تلسکوپ فضایی اسپیتزر

تاریخ راه اندازی: ۲۵ آگوست ۲۰۰۳

اسپیتزر از یک تلسکوپ مادون قرمز فوق العاده حساس برای مطالعه سیارک ها ، ستاره های دنباله دار ، سیارات و کهکشان های دوردست استفاده می کند.

کپلر

تاریخ راه انذلزی: ۷ مارس ۲۰۰۹

کپلر میراث بیش از ۲،۶۰۰ کشف سیاره از خارج منظومه شمسی را به یادگار گذاشت.

کاوشگر خورشیدی پارکر

تاریخ راه اندازی: ۱۲ آگوست ۲۰۱۸

پارکر بیش از هفت بار در برابر جو خورشید پرواز کرده و از هر فضاپیمای دیگری به خورشید نزدیک تر شده است.

ژئوتیل

تاریخ راه اندازی: ۲۴ ژوئیه ۱۹۹۲

Geotail دنباله بلند مگنتوسفر زمین را رصد می کند.

DSCOVR

تاریخ راه اندازی: ۱۱ فوریه ۲۰۱۵

DSCOVR با نظارت بر تغییرات وزش بادهای خورشیدی، هشدارهای جوی فضایی و پیش بینی وقایع مانند طوفان های ژئومغناطیسی را ارائه می دهد.

پایونیر-E

تاریخ راه اندازی: ۲۷ آگوست ۱۹۶۹

چند ثانیه پس از پرتاب این کاوشگر، سیستم هیدرولیک مرحله اول تقویت کننده از کار افتاد و کنترل زمینی دستور خود تخریبی را صادر کرد.

پایونیر ۹

تاریخ راه اندازی: ۸ نوامبر ۱۹۶۸

پایونیر ۹ چهارمین سری از کاوشگرها بود که برای مطالعه فضای بین سیاره ای طراحی شده است.

پایونیر ۸

تاریخ راه اندازی: ۱۳ دسامبر ۱۹۶۷

پایونیر ۸، مانند دو نمونه قبلی خود، برای مطالعه فضای بین سیاره ای، به ویژه برای جمع آوری اطلاعات در مورد میدان های مغناطیسی، پلاسما و پرتوهای کیهانی فرستاده شد.

پایونیر ۷

تاریخ راه اندازی: ۱۷ آگوست ۱۹۶۶

پایونیر ۷ نیز همانند پایونیر ۶، برای مطالعه میدان مغناطیسی خورشید ، باد خورشیدی و پرتوهای کیهانی در نقاط کاملاً جدا شده مدار خورشیدی در مدار هلیوسنتریک قرار گرفت.

پایونیر ۶

تاریخ راه اندازی: ۱۶ دسامبر ۱۹۶۵

پایونیر ۶ اولین نمونه از چهار فضاپیمای ناسا بود که برای مطالعه پدیده های بین سیاره ای در فضا طراحی شده بود.

ISEE-3/ICE

تاریخ راه اندازی: ۱۲ آگوست ۱۹۷۸

ISEE-3 سومین مورد از سه کاوشگر بین المللی خورشید و زمین (ISEE) بود که توسط ناسا و با همکاری آژانس فضایی اروپا طراحی و اجرا شد.

جنسیس

تاریخ راه اندازی: ۸ آگوست ۲۰۰۱

جنسیس اولین داده های فرازمینی در مورد مواد و ذرات بادهای خورشیدی را که فراتر از مدار ماه جمع آوری شده بودند را به زمین بازگرداند.

اولسیس

تاریخ راه اندازی: ۶ اکتبر ۱۹۹۰

اولسیس اولین فضاپیمایی بود که مدار قطبی منحصر به فرد خورشید را کشف کرد.

کاوشگر ۴۹

تاریخ راه اندازی: ۱۰ ژوئن ۱۹۷۳

این فضاپیما به مدار ماه رسید و با موفقیت برای مطالعه انتشارات رادیویی فرکانس پایین از منابعی از جمله خورشید، مشتری، کهکشان و منابع خارج کهکشانی مورد استفاده قرار گرفت.

مرورگر بین ستاره ای (IBEX)

تاریخ راه اندازی: ۱۹ اکتبر ۲۰۰۸

IBEX برای تشخیص لبه منظومه شمسی طراحی شده است.

وویجر ۲

تاریخ راه اندازی: ۲۰ آگوست ۱۹۷۷

وویجر ۲ تنها فضاپیمایی است که هر چهار سیاره غول پیکر منظومه شمسی را از فاصله نزدیک مطالعه کرده است.

WISE/NEOWISE

تاریخ راه اندازی: ۱۴ دسامبر ۲۰۰۹

WISE حدود ۱.۵ بار کل کره آسمانی را در نور مادون قرمز اسکن کرد و در این مدت بیش از ۲.۷ میلیون تصویر از اجسام موجود در فضا، کهکشان های دور، سیارک ها و دنباله دارهای نزدیک به زمین ثبت کرد.

وویجر ۱

تاریخ راه اندازی: ۵ سپتامبر ۱۹۷۷

وویجر ۱ قبل از اینکه به دورترین نقاط منظومه شمسی پیشروی کند توانست با موفقیت از برابر هر دو سیستم مشتری و زحل پرواز کرد.

ACE

تاریخ راه اندازی: ۲۵ آگوست ۱۹۹۷

این فضاپیما ذراتی با منشا خورشیدی، سیاره ای، بین ستاره ای و کهکشانی را جمع آوری و تجزیه و تحلیل می کرد و دامنه انرژی آنها را از یون های خورشید و باد گرفته تا پرتوهای کیهانی که تقریباً با سرعت نور حرکت می کنند را به دست می آورد.

رنجر ۲

تاریخ راه اندازی: ۱۸ نوامبر ۱۹۶۱

رنجر ۲ یک آزمایش فناوری برای مدار ارسال به مدار زمین بود تا در آینده به عنوان راهگشای ماموریت های ماه در نظر گرفته شده بود.

رنجر ۱

تاریخ راه اندازی: ۲۳ آگوست ۱۹۶۱

رنجر ۲ یک آزمایش فناوری برای مدار ارسال به مدار زمین بود تا در آینده به عنوان راهگشای ماموریت های ماه در نظر گرفته شده بود.

پایونیر ۵

تاریخ راه اندازی: ۱۱ مارس ۱۹۶۰

پایونیر ۵ با حرکت در مدار مستقیم خورشیدی با موفقیت به مدار هلیوسنتریک بین زمین و ناهید رسید تا اولین نقشه از میدان مغناطیسی بین سیاره ای را ارائه دهد.

منبع : nasa.gov

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *